OSSERVATORIO INTERNAZIONALE DI DESIGN / INTERNATIONAL DESIGN OBSERVATORY
home

An Attempt at a “Catalogue Raisonné” on the Work of the Graphic Designer Yurdaer Altıntaş

[text] Sadık Karamustafa, Turkey / [images] Yurdaer Altıntaş, Turkey

It is not common for graphic designers in Turkey to be the subject of academic research on the entirety of their work. Efforts in this direction are portfolios or self promotion materials at best, although I exclude two books by Yapı Kredi Publishing from this generalization: İnadına Yurdaer, Grafik tasarımcının tiyatro/sinema afişleri ve resimlemeleri üstünden portresi1 and Bir Meşk Gibi, Yaşamı ve Yapıtlarıyla Mengü Ertel. [2] The extensive collection of a visual artist's work is called “catalogue raisonné.” In order for a work to be classified as a “catalogue raisonné,” it must include the full list of works in a defined subject, and must explain the listed works in detail to inform third parties. In 2002, I was involved in such a work as a book designer. [3]

There are no specialist museums, archives and libraries that collect, store, appraise, publish and make graphic design works and historical documents available for research In Turkey. Researchers in this field have to resort to more general institutions that are not specifically focused on graphic design. Libraries are not the places to go if doing research on book covers and designers; the front and back covers are removed when binding the book in hardcover. Libraries are not classified according to cover designs and designers. The best resource for researchers are second hand bookstores, but that requires considerable time and investment.
Pursuant to the Law on the Compilation of Printed Documents and Images dated 1934 and numbered 2527, copies of all books, periodicals, posters (defined as "wall posters of artistic value" in Article 2), maps and sheet music printed in Turkey are submitted to the Directorate of Compilation. The Directorate distributes this material to six libraries in Ankara, Istanbul and Izmir. People working on poster design may work at the National Library in Ankara or the Beyazıt Library in Istanbul. But the collections there are not cataloged according to design and designer, so it takes considerable time to find a specific poster. There are approximately 25,000 posters at the National Library and 7000 at the Beyazıt Library. For example, you will have to look through each and every poster to find those designed by İhap Hulusi. Similarly, you will have to jump from one institution to another if you want to do research on corporate identity, packaging design, casting, printing methods, binding or paper. You are lucky if you find what you need.
When Yurdaer Altıntaş was chosen the Artist of Honor for the 21st International Istanbul Art Fair, an effort that had so far been improbable in Turkey began: the works of Altıntaş from his days as a student until the present would be collected, imported to the electronic medium, classified and published as a catalog. The purpose of the project was twofold: to collect the complete works of Yurdaer Altıntaş, and to suggest a methodology for writers, scholars, academics and students of graphic design and its history.
As part of the Istanbul International Graphic Design Week / Grafist event held under the auspices of the Mimar Sinan Fine Arts University Department of Graphic Design since 1997, two experts were invited from Holland in May 2011. Carolien Glazenburg, curator of the graphic design section of the Stedelijk Museum in Amsterdam shared her experience with Grafist participants at the Grafist International Graphic Design Seminar, and explained the museum's methods for archiving its poster collections. Posters made for museum events were exhibited at the Osman Hamdi Bey Hall. The other guest, Karin Van der Heiden, was an expert on archiving graphic design works, and she facilitated a four-day workshop on the subject. Melis Tuncay, a participant of the workshop and the coordinator of the Grafist event, agreed to work with us on the Yurdaer Altıntaş project. Yurdaer Altıntaş himself supported the project from the beginning to the end. His friends and colleagues gave their support.
In the first part of the project, we collected and recorded the published works, sketches and originals by Altıntaş, the articles he wrote, the articles written on him, books and leaflets, photographs and documents about his life. We restricted our area to graphic design; his paintings, or in his words, "illustrations" were not included in the project.
Articles printed before the age of digital typesetting were typeset again. Images of sketches, originals, printed works and other documents were rendered. Older slides and photographs were scanned into electronic files. Existing digital documents were classified. Methods to maintain the work online and in a format that allows updating were discussed. Titles, classification, ordering and indexing matters were settled. Protective methods to preserve originals and printed copies in good condition were assessed.
When the catalog "Graphic Design by Yurdaer Altıntaş: 1952-1961" was published in annex to the 21st International Istanbul Art Fair catalog, we decided that the works should be organized by publishing date, and we placed them in chronological order. We included all works by Yurdaer Altıntaş regardless of design, style, familiarity or taste. The sole parameter was that it had to have been published. If some illustrations were used in different media and for different institutions in time, we compiled separate title information for each. Title information followed this order: Title, description, published dimensions, commissioner, date of publication, printer, printing method. We were unable to determine the printers of all works. We had great difficulty finding publication dates except work published in books, periodicals and calendars. We gave an inventory number to each work In chronological order.
We want this work to be a beginning; a humble effort that merely suggests a method for the future. Shortcomings are unavoidable.
We would like to thank Tüyap and all other institutions and friends who helped us in this effort.

[1] İnadına Yurdaer, Grafik tasarımcının tiyatro/sinema afişleri ve resimlemeleri üstünden portresi, catalog concept by Bülent Erkmen, text and catalog coordination by Burcu Dündar, editor Mine Haydaroğlu, YKY 2006, Istanbul
[2] Bir Meşk Gibi, Yaşamı ve Yapıtlarıyla Mengü Ertel, Dilek Bektaş, YKY 2011 Istanbul
[3] Dünden Yarına Nuri İyem 2 / Nuri İyem’in Resimleri Arşiv ve Belgeleme Projesi, Retrospektif Sergi, Evin Sanat Galerisi Yayınları, 2002 Istanbul


Instead of biography [1]
“1952. I don't know much about the Academy of Fine Arts. I actually want to be a painter. But, thinking that the Art Department exam is too hard, I took the exam for the 'Illustration Arts Department' as it was called at the time. I was admitted. I chose the Poster Section as it was the closest to painting.”
“1961. I began to design posters for the Kenters, who were then performing under the name 'Site Tiyatrosu' in a small hall above the Site Cinema. The Kenters began to perform under the name 'Kent Oyuncular?' at the Karaca Theater immediately afterwards. Then, they began to share the Ses Theater's hall with the Dormens. I was designing posters for the Kenters, the Dormen Theater, and occasionally other companies."
“1963. Although in a dire situation, Nuri İyem tells Şakir Eczacıbaşı that he doesn't want to do advertisements and other jobs for the company in return for medication, and recommends me. So I begin to work for Eczacıbaşı on a per-piece basis.”
“Yurdaer Altıntaş designed theater posters for a long time, and came up with his personal touch against the tide of the French influence and the prevalent poster design concept of the time. He valued emotion and esthetic value in his posters, attempting to convey the message with a symbolist style and a new form, using large figures and blotches bordered by thick contours.” (Bülent Erkmen 1995)
“Yurdaer Altıntaş did the first graphic design exhibition in Turkey with the exhibition he opened at the Turkish-German Cultural Center in 1964.” (Bülent Erkmen, 1995)
“It was a graphic exhibition, but since the word graphic was not known at the time, it was announced as a 'Poster Exhibition.' (...) Most exhibits were original theater bills. Printing was awful. We would send the pattern and the writing, together with the sketch, in actual size. The printer's illustrator would then transfer that to engraving plate. The meticulous curves and lines would disappear in the hands of the illustrator, and the neatly-ruled, angled words would end up in a jumble as they were filled in by hand. So, exhibiting prints was impossible."
“In the 1970s, the theater companies I used to work with stopped commissioning posters. The Dormen Theater closed down. I started doing Karagöz (shadow theater) figures in my free time, hoping to put them to use one day.”
“Two years later, a company commissioned a calendar. I proposed the Karagöz figures. I wasn't expecting them to like it, but they did, albeit a little reluctantly, and used them for three years."
“Yurdaer Altıntaş breathed life, color and sound into shadow theater figures that were left to abandonment for an eternity. If it were not for contemporary masters who appreciate the value of their traditions, these figures would be forgotten as well. What good would it do to see their originals in museums? What good would museum exhibits do if they did not inspire contemporary artists?" (Sezer Tansuğ, 1987)
“In 1976, I received an offer from the Vocational School of Applied Industrial Arts division of the Academy, and accepted it. The Academy became the Mimar Sinan University In 1982, and the Vocational School was closed, its faculty transferred to the university. In 1995 I became a professor, the head of the Artistic Branch, and the head of the Graphic Department. In 2002, I retired due to age limit."
“As your student, I have always believed that you would make a great trainer. You have always had an unbelievably motivating, encouraging attitude. You were behind us whenever we said, 'That's it; we can't go any further.'" (Esen Karol, 1995)
“Yurdaer Altıntaş designed close to thirty posters between 1993 and 2009 for the special sections and screenings of the International Istanbul Festival. In 1995, looking at the first three posters (Truffaut, Pasolini, Fassbinder), I had written, 'These are works that don't appeal to me on a personal level, and I find them un-Yurdaer-like.' As he designed more and more posters, my mind changed. I think differently today. In some posters I see good examples of using typeface and photography together or discretely, achieving great creativity with limited visual elements, and breaking free of the restrictions of a singular style." (Sadık Karamustafa, 2011)

[1] İnadına Yurdaer: Grafik tasarımcının tiyatro/sinema afişleri ve resimlemeleri üstünden bir portresi, Yapı Kredi Yayınları, 2006 Istanbul

Source
: Exhibition catalogue titled "Yurdaer Altıntaş Graphic Design Works 1952-2011", published by Tüyap Fairs and Exhibitions Inc., November 2011, on the occasion of Artist 2011/21st International Istanbul Art Fair. Artist Honorary Award of Artist 2011 Fair was presented to graphic designer Yurdaer Altıntaş.



Grafik Tasarımcının İşleri Üzerine “Catalogue Raisonne” Denemesi
Türkiye’de grafik tasarımcıların, bütün işleriyle akademik çalışma konusu yapıldığı pek söylenemez. Bu konudaki yayınlar daha çok sergi katalogu, “portfolio”, ya da “self promotion” malzemesi olmaktan öteye geçmiyor. Yapı Kredi Yayınları’ndan çıkan iki çalışmayı genellemenin dışında tutuyorum: “İnadına Yurdaer, Grafik tasarımcının tiyatro/sinema afişleri ve resimlemeleri üstünden portresi” [1] ve “Bir Meşk Gibi, Yaşamı ve Yapıtlarıyla Mengü Ertel”. [2]
Bir görsel sanatçının yapıtları için yapılan kapsamlı çalışmaya “catalogue raisonne” denir. Bir çalışmanın “Catalogue raisonne” diye adlandırılabilmesi için, tanımlanmış bir konuda, yapıtların ayrıntılı listesini içermesi ve üçüncü şahıslara bilgi vermek amacıyla, yapıtların ayrıntılarıyla açıklanması gerekir. 2002’de, kitap tasarımcısı olarak, bu nitelikte bir çalışmanın içinde bulunmuştum. [3]
Türkiye’de grafik tasarım tarihinin ürünlerini ve belgelerini toplayan, saklayan, değerlendiren, yayımlayan ve araştırmacıların kullanımına sunan, grafik tasarım konusunda uzmanlaşmış  müze, arşiv, kütüphane gibi kurumlar henüz kurulmamıştır. Bu konuda araştırma yapmak isteyenlerin,  grafik tasarım tarihi ile doğrudan ilgili olmayan farklı kurumlara ve kaynaklara başvurmaları gerekiyor. Basın ilanları tasarımını araştıranlar eski dergi ve gazete kolleksiyonları bulunan kütüphanelere gitmek zorundadadırlar. Kitap kapağı tasarımı ve tasarımcıları konusunda araştırma yapanlar için kütüphaneler doğru adres sayılmaz, çünkü çoğunlukla kitaplar ciltlenirken ön ve arka kapakları çıkartılır. Kütüphaneler kitapları kapak tasarımlarına ve tasarımcılara  göre sınıflandırmazlar. Araştırmacılar için en iyi adres sahaf dükkanlarıdır, ki bu da zaman ve maddi imkan gerektiren bir çabadır.
1934 yılında çıkarılan 2527 sayılı Basma Yazı ve Resim Derleme kanunu gereği, Türkiye’de basılan kitapların, dergilerin, afişlerin (yasanın ikinci maddesinde “sanat kıymetini haiz duvar ilanı” olarak geçer), harita ve notaların belli sayıda kopyaları, Derleme Müdürlüğü’ne verilir. Derleme  Müdürlüğü topladığı basılı malzemeyi Ankara, İstanbul ve İzmir’de bulunan altı kütüphaneye dağıtır. Afiş tasarımı araştırması yapanlar, Ankara’daki Milli Kütüphane ya da İstanbul’daki Beyazıt Kütüphanesi gibi kurumlarda bulunan arşivlerde çalışabilirler. Ancak bu kurumların kolleksiyonları tasarım ve tasarımcı bağlamında kataloglanmamış olduğu için aranan bir afişi bulmak bir hayli zaman alır. Milli Kütüphane’de 25.000, Beyazıt Kütüphanesi’nde 7000 civarında afiş bulunmaktadır. Söz gelimi İhap Hulusi imzalı afişleri bulmak için bütün afişlere tek tek bakmak gerekir. Aynı şekilde, kurumsal kimlik, ambalaj tasarımı, klişecilik, basım teknikleri, ciltçilik veya kağıt konusunda araştırma yapmak için birçok kurumun kapısını aşındırmak zorundasınız. Aradığınızı bulursanız, şanslı sayılırsınız.
Yurdaer Altıntaş’ın, 21. Uluslararası İstanbul Sanat Fuar’ının Onur Sanatçısı seçilmesi, Türkiye’de şimdiye kadar yapılamayan bir araştırma projesinin başlatılmasına vesile oldu: Altıntaş’ın öğrenciliğinden günümüze kadar yaptığı işlerin biraraya getirilmesi, görüntülerinin dijital ortama aktarılması, kayda geçirilmesi, sınıflandırılması ve bir katalog halinde yayımlanmasını içeren bir çalışmayı gerçekleştirme fikri doğdu. Projenin amacı, Yurdaer Altıntaş’ın yayımlanmış bütün işlerini biraraya getirmenin yanı sıra, grafik tasarımla ve bu disiplinin tarihiyle ilgilenen yazar, araştırmacı, akademisyen ve öğrenciler için bir yöntem önermektir.
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Grafik Tasarım Bölümü bünyesinde 1997’den bu yana düzenlediğimiz İstanbul Uluslararası Grafik Tasarım Günleri / Grafist etkinliği kapsamında, Mayıs 2011’de Hollanda’dan iki uzman davet ettik. Amsterdam Stedelijk Müzesi grafik tasarım bölümü küratörü Carolien Glazenburg çalıştığı kurumdaki deneyimlerini, Grafist Uluslararası Grafik Tasarım Semineri’nde Grafist katılımcılarıyla paylaştı; müzenin afiş kolleksiyonunu arşivleme yöntemlerini anlattı. Müze etkinlikleri için yapılan afişleri MSGSÜ Osman Hamdi Bey Salonu’nda sergiledi. Öteki konuk Karin Van der Heiden’in uzmanlığı grafik tasarım ürünlerinin arşivlenmesiydi ve bu konuda dört günlük bir atölye çalışması gerçekleştirdi. Çalışmaya katılan meslektaşlarımızdan, aynı zamanda Grafist etkinliğinin koordinatörü olan Melis Tuncay, Yurdaer Altıntaş projesinde birlikte çalışma önerimizi kabul etti. Yurdaer Altıntaş da bizzat, başından sonuna kadar çalışmaya destek oldu. Altıntaş’ın arkadaşları ve meslektaşları katkılarını esirgemediler.
Çalışma sürecinin ilk aşamasında Altıntaş’ın yayımlanmış işlerini, taslak ve orijinallerini, bugüne kadar yazdığı yazıları, hakkında yazılanları, kitap ve broşürleri, fotoğrafları, yaşamı ile ilgili bilgi ve belgeleri bir araya getirdik ve kayda geçtik. Çalışma alanımızı grafik tasarımla sınırladık; kavram karmaşasına yol açmamak için, resim ya da kendi deyimiyle “resimleme” adı altında yaptığı ve sergilediği işleri proje kapsamına almadık.
Dijital dizgi öncesinde yayımlanmış yazılar yeniden dizildi. Taslakların, orijinallerin, basılmış işlerin ve öteki belgelerin fotoğrafları çekildi. Önceden çekilmiş dia ve fotoğraflar taranarak dijital ortama aktarıldı. Bilgisayar döneminde yapılmış işlerin dijital dokümanları tasnif edildi. Çalışmanın, basılı yayımının ardından, internet ortamına geçirilmesi ve güncellenebilecek nitelikte tasarlanmasının yöntemleri tartışıldı. İş künyesi, sınıflandırma, sıralama, indeksleme konuları karara bağlandı. Orijinallerin ve basılı kopyaların gelecekte, sağlıklı bir ortamda saklanabilmesi için yöntem ve koruma teknikleri araştırıldı.
21. Uluslararası İstanbul Sanat Fuarı katalogu ekinde yayımlanan “Yurdaer Altıntaş Grafik Tasarım Çalışmaları 1952-1961” başlıklı katalogda, iş sıralamasının, yayın yıllarına göre yapılmasının uygun olacağını düşündük ve kronojik sıraya göre yerleştirdik. Yurdaer Altıntaş’ın yaptığı, elimizde bulunan bütün grafik tasarım çalışmaları, üslup, tasarım anlayışı, beğeni, tanınırlık gibi kriterleri göz önünde bulundurulmaksızın, kitapta yer aldı.  Tek ölçüt yayımlanmış olmaktı. Bazı illüstrasyonların, değişik yıllarda, farklı mecralarda ve değişik kurumlara ait grafik ürünlerde kulanılmış olması durumunda, her yayın için ayrı künye hazırladık. İş künyelerini şu sıraya düzenledik: başlık, tanım, yayınlanmış boyut, iş veren, yayın tarihi, matbaa, basım tekniği. Bütün işlerin basıldığı matbaaları bulmak mümkün olmadı. Kitap, dergi, takvim gibi unsurların dışında yayım tarihleri bilgilerine erişmekte bir hayli zorlandık. Her ürüne, tarih sırasına göre bir envanter numarası verdik.
Bu çalışmanın sadece bir başlangıç, “böyle yapılsa iyi olabilir” diyen mütevazı bir girişim olarak değerlendirilmesini istiyoruz. Mutlaka eksiklerimiz vardır.
Başta Tüyap olmak üzere katkıda bulunan kurumlara ve dostlara teşekkür ediyoruz.

[1] “İnadına Yurdaer, Grafik tasarımcının tiyatro/sinema afişleri ve resimlemeleri üstünden portresi”, Katalog konsepti: Bülent Erkmen, Metin kurgusu ve katalog koordinasyonu : Burcu Dündar, Editör: Mine Haydaroğlu, YKY 2006, İstanbul
[2] “Bir Meşk Gibi, Yaşamı ve Yapıtlarıyla Mengü Ertel”, Dilek Bektaş, YKY 2011 İstanbul
[3] “Dünden Yarına Nuri İyem 2 / Nuri İyem’in Resimleri Arşiv ve Belgeleme Projesi, Retrospektif Sergi” Evin Sanat Galerisi Yayınları, 2002 İstanbul

Kaynak: Artist 2011/İstanbul Uluslararası Sanat Fuarı kapsamında,  Onur Sanatçısı seçilen Yurdaer Altıntaş için düzenlenen sergi nedeniyle Tüyap Tüm Fuarcılık Yapım A.Ş. tarafından yayınlanan "Yurdaer Altıntaş Grafik Tasarım Çalışmaları 1952-2011" başlıklı katalog


Inserito da aiapzine | 20.02.12 | commenti (0) | Articoli | stampa




 
NOTIZIE DA AIAP
apri

 

apri

 

apri

 

apri

 

apri

 

apri

 

apri

 

apri

 

apri

 

apri

 

apri

 

apri

 

apri

 

apri

 

apri

 

AiapZine
periodico online
Milano
1/2011
ISSN: 2039-9901


Aiap

associazione italiana design della comunicazione visiva

Ultimi commenti


Cerca



Archivi


Notifica



 
Per Cancellarti clicca qui.